الفبای زندگی


+ اختلالات دیکته نویسی

مشکلات مربوط به آموزش

( اِ ) ربط       دوستِ خوب ِ من  ( اُ ) استثنا  خورشید


دانش آموزان زیادی وجود دارند که در درس دیکته دچار مشکل هستند و به نسبت تعداد غلط هایی که مرتکب می شوند نمرات کمتری دریافت می کنند .

معلمان مدارس و والدین کودکان ، غالبا برای حل مشکل آنان از روش های قدیمی و گاه منسوخ کمک می گیرند که علاوه بر صرف انرژی و وقت فراوان ، نه تنها حاصل چندانی به دنبال ندارد ، بلکه ممکن است موجب یاس ، دلمردگی ، سرخوردگی و عصّبیت والدین و نیز خستگی و از دست رفتن علاقه دانش آموزان شده و نهایتاً افت تحصیلی را به دنبال خواهد داشت

انواع اختلالات دیکته نویسی

1-     نارسا نویسی

2-     وارونه نویسی و قرینه نویسی

3-     ضعف حافظه ی دیداری

4-     مشکل ادراک دیداری

5-     مشکل دید واگرا و همگرا

6-     حساسیت شنوایی

7-     کم دقتی

مشکلات آموزشی

کدام اِ : ( -ِ ) یا ( ـه )

بسیاری از دانش آموزان در نوشتن صدای ( اِ ) در انتهای کلمه دچار مشکل می شوند یعنی واژه های( اصحاب ِ ، دیدن ِ ، سال ِ ، نام ِ ، برای ِ ، پای ِ ) را به صورت ( اصحابه ، دیدنه ، ساله ، نامه ، برایه ، پایه )    می نویسند و بر عکس واژه های ( نامه ، بنده ، خسته ، پرده ، رفته ، دانه ) را به صورت ( نامِ ، بندِ ، خستِ،   پردِ ، رفتِ ، دانِ ) می نویسند .

بسیاری از آموزگاران سعی می کنند با بیان و شرح و توصیف « اِ » مالکیت،صاحبی، مضاف و مضاف الیه ، نسبت،صفت و موصوف و امثال آن ، به دانش آموزان نوشتن درست آن واژه ها را آموزش دهند . این روش ها ، دانش آموزان را ، بویژه در سالهای اول و دوم دبستان بیشتر گیج می کند . زیرا رشد ذهنی آنان هنوز به درجه ای نرسیده است که مفاهیم یاد شده را درک کنند و تفاوت آن اصطلاحات را در یابند و به هنگام نوشتن دیکته به کار برند .

تجربه های زیادی که برای رفع این اشکال صورت گرفته ، نشان داده است که روش زیر سریع تر از هر روشی ، کودکان را به درست نویسی سوق می دهد .

به هرحال روشی پیشنهادی است ‌که می‌توان به‌کار برد

 

ابتدا با لحنی خوب و صمیمی از کودکان می خواهیم که به ما گوش کنند . سپس بدین طریق عمل می کنیم :

بچه ها ببینید من برای شما کلماتی را نام می برم بعضی از این کلمه ها طوریست که وقتی من کلمه را بیان کردم شما منتظر کلمه ی دیگری نمی مانید مثلا می گویم ( نامه ، خامه ، خانه ، شانه ) شما متوجه می شوید اسامی چیزهایی را گفتم . اما گاهی نیز کلماتی را می گویم ولی شما منتظر می مانید که ادامه دهم . زیرا آن کلمه

به تنهایی ، مقصود مرا نمی رساند . مثل ( مدادِ ، قندان ِ ، کفشِ ، دانش آموزِ ، آموزگار ِ ) .

در این گونه کلمات شما منتظرید که من ادامه دهم . مثلا ( مدادِ حسن ، قندانِ سفید ، کفشِ قرمز ، دانش آموزِ خوب ،آموزگار ِکلاس اول).

حالا این دو دسته کلمات را مخلوط به کارمی برم . هر وقت بعد از گفتن کلمه ام، منتظر کلمه دیگری بودید دستهایتان را بالا ببرید و اگر نیاز نبود که منتظر کلمه ی دیگری بمانید دستهایتان پایین باشد .

خوب حالا کلمات را می گوییم . آماده اید :

( کلاس ِ ، معلم ِ ، مدیر ِ، زن ِ، ساده ، مداد ِ ، خامه ، دانه ، کتاب ِ رنگ ِ ، چاله و .... )

بعد از یکی دو جلسه این بازی را انجام دادیم به آنها فقط یک قاعده را آموزش می دهیم .  می گوییم هر وقت بعد از تلفظ کلمه شما منتظر کلمه ی دیگری بودید با این « ــِ » آن را  می‌نویسیم و اگرمنتظرکلمه ی دیگری نبودید با «‌ ه یا ـه » ،آن را بنویسید .

البته می توان برای آن اسمی انتخاب کنیم . چون دو کلمه را به همدیگر ربط می دهد . آن را « ــِ » ربط می نامیم.

برای به یاد سپاری بهتر ، می توان چند ترکیب را روی برگه ای‌نوشت و برای مدتی روی دیوار کلاس نصب کرد . و در هنگام گرفتن املا ، هر وقت به« ــِ  » ربط رسیدیم دست را بالا ببریم .

با این روش می توان مشکل دانش آموزان را در این مورد رفع نمود و کمتر معلم خسته      می شود .

در پایه های بالا تر که رشد ذهنی دانش آموزان بیشتر می شود می توان قواعد دستوری را برای‌آن ها تشریح کرد .

استثناها همانطور از اسمشان پیداست از سایر حروف جدا هستند لذا طریقه ی آموزش آن ها نیز باید متفاوت با سایر حروف و صداها باشد .

«اُ» استثنایی

یکی دیگر از مشکلات آموزشی که موجب نوشتن غلط کلمه می شود « اُ » استثناء است .

واژه هایی مثل ( خوش، خورشید، خوراک، نوک، دو، خود، تو و...) را ممکن است دانش آموزان به صورت ( خُش، خُرشید، خُراک، نُک، دُ ، خُد،تُ و....) بنویسند،چون تعداد اینگونه کلمات محدود هستند . می توان با نوشتن این کلمات بر روی یک صفحه ی مقوایی، نوشتن آن‌ها را به کودکان یاد داد ، یعنی‌ازحافظه‌ی‌بصری‌آنان استفاده نمود . البته در هنگام آموزش می توان از روش قصه گویی استفاده نمود .

 مثلا « او » به حرف بابا ومادرش گوش نداده و بدون لباس گرم بیرون رفته و بادوستانش بازی کرده البته به دوستانش هم گوش نداده و لباس گرم نپوشیده و برف بازی کرده است . حالا به شدت سرما خورده و صداش در نمی آید . از او می پرسیم اسمت چیه ؟ به جای اینکه بگوید «او» میگوید: « اُ » . از این به بعد در این چند کلمه که «او » مریض بوده ، «اُ » خوانده       می شود .

خورشید ،خود ،نوک ،خوش ،تو ،دو ، خوراک و ....

منبع :1- درمان اختلالات دیکته نویسی – نوشته مصطفی تبریزی – تهران – اتشارات فراروان 1376

۲- تجربیات آموزشی

نویسنده : جالینوس داوری ; ساعت ۱٢:٥٧ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/٩/٤
تگ ها:
comment نظرات () لینک