الفبای زندگی


+ علوم پایه دوم درس نهم : هوا

ادامه مطلب


درس در یک نگاه :

در این درس دانش آموزان ضمن انجام فعالیت هایی پی می برند که هوا در همه جا وجود دارد. هم چنین دانش آموزان متوجه می شوند که وجود هوا برای موجودات زنده اهمیت زیادی دارد و با انجام فعالیت هایی به نقش هوا در انجام بسیاری از کارهاپی می برند. در این درس سعی می شود نگرش مثبت دانش آموزان نسبت به حفظ پاکیزگی هوا تقویت شود.

 

آنچه دانش آموزان در مورد هوا می دانند:

سال دوم : هوا یک ماده است، این ماده گاز است.

 

هدف ها : انتظار می رود در فرایند آموزش در این درس هر دانش آموزان به هدف های زیر برسد:

دانستنی ها و مهارت ها :

  1. با انجام فعالیتی وجود هوا را را حس کند.
  2. با انجام فعالیت هایی اهمیت هوا در بعضی کار ها را شرح دهید.
  3. با ارایه مثال، اهمیت وجود هوا برای جانوران،گیاهان و انسان را شرح دهد.
  4. با انجام فعا لیت هایی لزوم وجود هوا برای بعضی کارها مثل سوختن را شرح دهد.
  5. با ارایه مثالهایی از ضرر هوای آلوده برای جانوران و گیاهان،اهمیت پاکیزه نگه داشتن هوا را شرح دهد.

نگرش ها :

1.     نسبت به پاکیزگی محیط زیست خود علاقه مند شوند.

2.     حس کنجکاوی در آن ها تقویت شود.

 

 

دانستنی ها برای معلم

هوا از 78 درصد ازت ( نیتروژن ) و 21 درصد اکسیژن که جمعاً 99 درصد می شود ساخته شده است . یک درصد بقیه ی حجم هوا ، مواد مختلفی چون دی اکسید کربن ، بخار آب ، گارهای بی اثر ، گازهای آلوده کننده ، ذرات گرد و غبار و ... است . درصد گارهای آلوده کننده و بخار آب و ذرات جامد معلق در هوا در نقاط مختلف متفاوت است .

رنگ آبی آسمان به علت جذب نورهای آبی خورشید است . نورهای مرئی خورشید وقتی به هوای اطراف کره زمین برخورد می کنند نورآبی آن جذب هوا شده و به همین علت هوای کره زمین (آسمان ) را در روز آبی می بینیم و شب ها که نور خورشید به هوای بالای سر ما نمی رسد آن را سیاه می بینیم.

نیروی جاذبه زمین ، هوا را به سمت زمین می کشاند . اگر وجود نیروی جاذبه نبود ، مواد تشکیل دهنده هوا به فضا می گریختند .

هوای اطراف زمین جزیی از سیاره ی زمین محسوب می شود و همراه آن می چرخد .

هوا چون یک حباب نامرئی ، کره ی زمین را احاطه کرده است و تمام پستی و بلندی و سوراخ های زمین را پر کرده است . البته نباید تصور شود که هوا تا ارتفاع معینی وجود دارد و از آن به بعد به طور ناگهانی تمام می شود . به تدریج که از سطح زمین دور می‌شویم ، هوا رقیق و رقیق تر می شود به طوری که ضخامت موثر هوا در قسمت هعای مختلف را می توان حدود 80 تا 100 کیلومتر در نظر گرفت . البته بعد از این ارتفاع ، باز هم مولکول های هوا وجود دارند ، اما بسیار پراکنده اند و تعداد آن ها در واحد حجم آن قدر کم می شود که عملاً می توان گفت بیش از این ارتفاع هوایی وجود ندارد.

نیمی از وزن کلی هوا مربوط به گازهایی است که تا فاصله 6/5 کیلومتری سطح زمین یافت می شود . از این فاصله به بعد تنفس با اشکال صورت می گیرد . به همین جهت کوهنوردانی که به ارتفاعات بالاتر از 6 کیلومتری سطح زمین صعود می کنند ، با خود کپسول های هوا می برند ، که در صورت نیاز از آن استفاده کنند . هواپیماهایی که در ارتفاعات بالاتر از 4 کیلومتر پرواز می کنند برای سرنشینان خود هوای مورد نیاز را از راه دریچه هایی به داخل هواپیما تزریق می کند .

هوا به عنوان یک مقاومت جلوی سرعت وسایل متحرک را می گیرد . بنابراین برای به دست آوردن سرعت زیاد برای وسایل متحرکی چون هواپیما ، موشک ، اتومبیل ، دوچرخه باید انرژی بیشتری صرف کنیم ، یا مقاومت هوا را کاهش دهیم چون راه دوم سبب صرفه جویی در مصرف انرژی می شود مناسب تر است ، بنابراین برای حرکات سریع و راحت باید تا آنجا که ممکن است مقاومت هوا را کاهش دهیم . از رو شکل اجسام متحرک را به صورت « آئرودینامیک یا دوکی شکل » می سازند . اشکال آئرودینامیک با مقاومت به مراتب کمتری در موقع حرکت مواجه هستند .

در بیشتر مواقع ما برعکس چتر نجات ، باید مقاومت هوا را کاهش دهیم ، به همین منظور شکل وسایلی را که در هوا با سرعت زیاد حرکت می کنند مانند هواپیماها ، اتومبیل ها و ... را آئرودینامیکی ( دوکی شکل ) می سازند تا اثر مقاومت هوا بر روی آن ها کاهش یابد . در طبیعت نیز شکل بدن پرندگان و ماهی ها دوکی شکل است .

به طور خلاصه نقش هوای اطراف کره زمین را می توان چنین بیان کرد :

- برای بقایای جانداران لازم است ، زیرا تقریباً تمام موجودات زنده برای ادامه حیات خود به آن نیازمندند .

- هوا مانع رسیدن پرتوهای خطرناک خورشید ( ماورای بنفش و دیگر پرتوهای پرانرژی ) به سطح زمین می شود .

- هوا واسطه ای برای حفظ حرارت و رطوبت در سطح زمین است . مثلاً بدون وجود هوا تفاوت دمای شبانه روزی زمین به بیش از 200درجه سانتیگراد می رسد .

- هوا از نظر ارتباطات رادیویی نقش مهمی در زندگی انسان دارد .

- هوا مانع رسیدن سنگ های آسمانی به زمین می شود ( این سنگ ها بر اثر برخورد با هوا می سوزند و از بین می روند ).

- هوا از جهت زمین شناسی اهمیت زیادی به خصوص در هوازدگی و فرسایش سنگ ها دارد .

در سال های اخیر کاربرد هوا به جای روغن برای کم کردن اصطکاک بسیار موفقیت آمیز بوده است . به طور مثال در ماشین های سنباده زنی هوای متراکم را از اطراف محور آن ها با فشار خارج می کنند و به این طریق یک بالش هوای متراکم به دور محور چرخ تشکیل می دهند و سبب می شوند که محور چرخ به هنگام چرخیدن در میان این بالش قرار گیرد و با پایه تماس نداشته باشد . بدین ترتیب اصطکاک فلز با فلز به کلی حذف می گردد و گرما تولید نمی شود . علاوه بر این خارج شدن هوا مانع ورود گرد و غبار حاصل از سایش سنگ سنباده به اطراف محور می شود .

در قایق های سریع آبی – خاکی ( هاور کرافت ) که می تواند در روی آب و خشکی حرکت کند ، بالشی از هوای متراکم بین آب و قایق یا خشکی و قایق قرار می دهند ، که مانع تماس قایق با آب و خشکی می شود و بدون داشتن چرخ می تواند بر روی زمین سنگلاخ ، مرداب و دریا به راحتی حرکت کند .

در قطارهای جدید هم با استفاده از بالش هوا توانسته اند واگن های بدون چرخی بسازند که می تواند بدون صدا و بدون اصطکاک از رو ریل های مخصوصی حرکت کند .

ترمز اتومبیل هعای سنگین  ، پرس ها بادی ، جک های بادی ، مته های سنگ شکن ، وسایل رنگ پاشی از دیگر وسایلی هستند که از فشار هوای متراکم در آن ها استفاده می‌شود .

حرکت قایق های بادبانی ، چرخانیدن چرخ های بادی برای حرکت درآوردن ژنراتورها و تلمبه از دیگر موارد استفاده هوا هستند .       ادامه دارد ....

نویسنده : جالینوس داوری ; ساعت ٩:٤۱ ‎ق.ظ ; ۱۳۸۸/٥/۱٩
تگ ها: علوم تجربی
comment نظرات () لینک